tuuth software sl logo

Guía para dentistas

Como facer un periodontograma

Que se mide dente a dente, como se anota co formato de SEPA, que índices saen del e como se usa para diagnosticar e facer o seguimento do paciente.

Revisado o .

En resumo

  • O periodontograma rexistra, en seis puntos de cada dente, a profundidade de sondaxe e a posición da marxe enxival, e con elas o nivel de inserción.
  • Complétase co sangrado á sondaxe, a placa, a supuración, as furcas, a mobilidade e o ancho de enxiva.
  • Del saen os índices que se seguen no tempo: a porcentaxe de placa e de sangrado, a sondaxe e a inserción medias e as bolsas de 4 mm ou máis.
  • É a base do diagnóstico coa clasificación de 2018 e da reavaliación despois do tratamento, así que o útil é poder comparalo coa exploración anterior.

Que é e cando se fai

É o rexistro da situación periodontal de toda a boca, dente a dente. Faise ao diagnosticar unha periodontite, ao reavaliar despois do tratamento e nas visitas de mantemento, para ver se a enfermidade segue estable.

A guía de práctica clínica da Federación Europea de Periodoncia (EFP) para a periodontite de estadios I a III, que SEPA adaptou ao castelán, pide reavaliar o paciente despois da instrumentación subxenxival e seguilo despois en mantemento, a intervalos de entre 3 e 12 meses segundo o seu risco.

Que se anota de cada dente

Ausente ou implante

Márcase antes de comezar. Os ausentes non se exploran; un implante sóndase coma un dente, pero non ten furca.

Mobilidade

De 0 a 3, segundo canto se move o dente ao empuxalo.

Furcas

Nos molares e no primeiro premolar superior, cunha sonda curva (de Nabers), segundo canto entra en horizontal: inicial (menos de 3 mm), aberta (de 3 a 5 mm) ou completa (máis de 5 mm, ou de lado a lado).

Ancho de enxiva

Por vestibular, en milímetros: da marxe á liña mucoxenxival.

Prognóstico

Bo, dubidoso, malo ou imposible, para planificar o tratamento.

Que se mide en cada punto

Cada dente explórase en seis puntos: tres por vestibular (distal, centro e mesial) e tres por palatino ou lingual. En cada un anótase:

  • A profundidade de sondaxe: da marxe da enxiva ao fondo do suco ou da bolsa, en milímetros.
  • A marxe enxival: a cantos milímetros está a marxe da liña amelocementaria. En positivo se a enxiva se retirou (recesión) e en negativo se cobre parte da coroa.
  • O sangrado á sondaxe, que a ferramenta de SEPA gradúa de 1 a 3.
  • A placa e a supuración, se as hai.

O nivel de inserción non se mide: calcúlase sumando a marxe e a sondaxe. É o dato que conta para clasificar a periodontite, porque se refire á liña amelocementaria, que non se move, e non á marxe da enxiva, que si.

Como sondar

  • Cunha sonda periodontal milimetrada, paralela ao eixe do dente e cunha forza suave, duns 0,25 N (uns 25 gramos).
  • Sempre na mesma orde, para non saltar puntos: por exemplo, a arcada superior por vestibular dun lado ao outro, despois por palatino, e o mesmo na inferior.
  • Ditándolle as cifras a un axudante, ou cun programa no que cada cifra salta soa á caixa seguinte, para non soltar a sonda.
  • Anotando o sangrado de cada sector xusto despois de sondalo: aparece nos segundos seguintes.

Os índices que saen del

Porcentaxe de placa

Puntos con placa sobre o total de puntos dos dentes presentes. Serve para ver, e ensinarlle ao paciente, onde non chega a súa hixiene.

Porcentaxe de sangrado

Puntos que sangran ao sondar sobre o total. É o mellor reflexo da inflamación.

Sondaxe media e inserción media

A media dos puntos sondados, en milímetros.

Bolsas de 4, 5 e 6 mm ou máis

Cantos puntos chegan a esa profundidade e que porcentaxe son do total sondado. Son as que hai que tratar e vixiar.

Cada programa cóntaos un pouco á súa maneira: hai quen divide entre todos os puntos, tamén os que non se sondaron. Para comparar dúas exploracións, que as calculase o mesmo.

Do periodontograma ao diagnóstico

A clasificación de 2018, do World Workshop da Academia Americana de Periodoncia e a EFP, define a saúde e a xinxivite polo sangrado: co periodonto intacto, menos do 10 % de puntos que sangran e sondaxes de 3 mm ou menos é saúde; un 10 % ou máis é xinxivite.

Na periodontite, o estadio sae sobre todo da perda de inserción interdental no punto máis afectado, e axústase cos dentes perdidos pola enfermidade e a complexidade do caso:

Estadio I

Perda de inserción interdental de 1 a 2 mm, sondaxe máxima de 4 mm e ningún dente perdido por periodontite.

Estadio II

De 3 a 4 mm, sondaxe máxima de 5 mm e ningún dente perdido por periodontite.

Estadio III

De 5 mm ou máis e ata 4 dentes perdidos por periodontite. Complícano as sondaxes de 6 mm ou máis, os defectos óseos verticais e as furcas de clase II ou III.

Estadio IV

De 5 mm ou máis, con 5 dentes ou máis perdidos por periodontite ou unha rehabilitación complexa por diante.

A extensión é localizada se afecta a menos do 30 % dos dentes. O grao (A, B ou C) indica o ritmo de progresión: pártese do B, e o tabaco e a diabete súbeno (polo menos B con menos de 10 cigarros ao día ou unha HbA1c por debaixo do 7 %; C con 10 ou máis, ou cun 7 % ou máis).

É parte da historia clínica

O periodontograma forma parte da historia clínica do paciente, e a Lei 41/2002 obriga a conservala como mínimo cinco anos desde a alta de cada proceso asistencial. Unha exploración rematada non se corrixe enriba: se algo cambia, faise outra, e así queda a evolución.

O paciente ten dereito a acceder á súa historia clínica e a obter unha copia. Darlle o seu periodontograma, ademais, axúdalle a entender o tratamento.

Como o fai tuuth

  • O periodontograma está na ficha do paciente, na lapela Historia periodontal, co formato de SEPA: sondaxe, marxe, sangrado de 1 a 3, placa, supuración, furcas, mobilidade, ancho de enxiva, prognóstico, implante e unha nota por dente.
  • Os dentes ausentes e os implantes veñen marcados do odontograma e da exploración anterior.
  • Escribes a cifra e o cursor salta só á caixa seguinte; nunha tableta sae un teclado propio, co signo menos. Todo se garda só.
  • Tamén se dita coa voz, con Chrome no ordenador ou nun iPad: mentres sondas, dis as tres cifras de cada dente («tres dos tres») e, detrás dunha cifra, «sangra», «placa» ou «pus». Cada dente apuntado soa cun pitido, para que non teñas que mirar a pantalla, e se falta ou sobra unha cifra non se apunta nada dese dente. A voz recoñécese no propio aparello e, polo momento, dítase en castelán.
  • Calcula o nivel de inserción e os índices mentres escribes, e compara cada exploración coa anterior: no gráfico, o fondo da bolsa de entón; na grade, en verde as sondaxes que baixaron 2 mm ou máis e en vermello as que subiron.
  • Ao pechala queda na historia clínica, con quen a pechou e cando, e xa non se pode cambiar nin borrar. Descárgase en PDF para o paciente, cunha lenda que lle explica cada cousa.

Vai incluído nos 50 € ao mes, coma o resto de tuuth, e pode usalo todo o equipo, tamén a hixienista.

Proba tuuth 7 días gratis →

Preguntas frecuentes

Que diferenza hai entre a profundidade de sondaxe e o nivel de inserción?

A sondaxe mídese desde a marxe da enxiva, que se move cando se inflama ou se retira; a inserción mídese desde a liña amelocementaria, que non se move. Por iso a inserción di canto soporte perdeu o dente e é a que conta para o estadio da periodontite. Calcúlase sumando a marxe enxival e a sondaxe.

Cada canto hai que facer un periodontograma?

Ao diagnosticar, ao reavaliar despois do tratamento e no mantemento. A guía da Federación Europea de Periodoncia propón visitas de mantemento cada 3 a 12 meses, segundo o risco do paciente.

Con que forza hai que sondar?

Suave, duns 0,25 N (uns 25 gramos), coa sonda paralela ao eixe do dente. Con máis forza a sonda atravesa o tecido inflamado e a sondaxe sae máis profunda do que é.

Pódese facer un periodontograma sen axudante?

Si, se non tes que soltar a sonda para escribir: cun programa no que cada cifra salta soa á caixa seguinte ou, mellor, ditándolle as cifras. En tuuth dítase coa voz mentres sondas: tres cifras por dente e un pitido por cada un, para que non teñas que mirar a pantalla.

Que índices hai que calcular?

Os habituais son a porcentaxe de placa, a porcentaxe de sangrado á sondaxe, a sondaxe e a inserción medias e a porcentaxe de puntos con bolsas de 4, 5 e 6 mm ou máis. O sangrado é o que mellor reflicte a inflamación: menos do 10 % de puntos, con sondaxes de 3 mm ou menos, é saúde periodontal segundo a clasificación de 2018.

Podo usar o periodontograma de SEPA?

Si: a Sociedade Española de Periodoncia ten un na súa web, aberto e sen rexistro, co mesmo formato. Garda cada exploración nun ficheiro, así que o historial de cada paciente tes que levalo ti; no programa da clínica queda na súa ficha.

Hai que darlle unha copia ao paciente?

Se a pide, si: a Lei 41/2002 dálle dereito a acceder á súa historia clínica e a obter copia dos datos que figuran nela. Moitas clínicas dánlla igualmente, porque lle axuda a entender o tratamento.

Normativa e fontes

Máis guías para clínicas dentais

Esta guía resume a clasificación e as recomendacións das sociedades científicas de periodoncia; non substitúe o criterio clínico nin a formación en periodoncia.